Soru Cevap Arama Sonuçları

İlk kez 1976 yılında Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (eski adıyla Zaire) kanamalı ateş hastalığı olarak saptanmıştır. RNA virüsüdür ve Marburg virüsü ile aynı aile içinde sınıflandırılır.

Ebola, hayvanlardan insanlara bulaşan zoonotik bir etkendir. Çeşitli yarasa türlerinin bu hastalığı taşıyabildiği bildirilmiştir; son konak ise insanlar ve insan dışı primatlardır.

Kanamalı ateşle kendini gösterir. Bu yönüyle klinik belirtileri ülkemizde de görülen Kırım-Kongo kanamalı ateşine benzer. Hastanın vücut sıcaklığı 38,6°C'yi aşar. Halsizlik, şiddetli baş ağrısı, kas ağrısı, ishal, kusma ve karın ağrısı da sık görülen belirtiler arasındadır. Ebola hastalarında kanamalar görülür. Bu kanamalar ağız, makat, burun ya da kulaklardan kan gelmesi şeklinde olabileceği gibi deri altı kanamalarda morarma ve etkilenen bölgelerde şişlik olarak da görülebilir.

Ebola virüsü, Kırım-Kongo kanamalı ateşine göre çok daha ağır ve öldürücüdür. 1976'da ilk tanımlanmasından bu yana geçen sürede virüsün yol açtığı hastalık, enfekte olanların %60-80'inde ölümle sonuçlanmıştır. Son salgında ölüm oranı %50'nin üzerindedir.

Hastalık şu anda Afrika'da 5 ülkeyle sınırlıdır. Vakalar yaklaşık 1,5 yıl önce görülmeye başlamıştır. Salgından en çok etkilenen 4 ülke Sierra Leone, Gine, Liberya ve Nijerya'dır. Aynı dönemde Kongo'da da vakalar saptanmış, ancak Kongo'daki hastalığa yol açan virüsün salgına neden olan virüsten farklı olduğu anlaşılmıştır. Sayılan ülkeler dışında herhangi bir ülkede vaka saptanmamıştır.

Birleşmiş Milletler ve Dünya Sağlık Örgütü gibi büyük kuruluşların salgını sona erdirme çabaları henüz sonuç vermemiştir. Askerî önlemler bile alınmasına karşın salgın kontrol altına alınamamıştır. Günümüzde ulaşım çok hızlanmıştır; herhangi bir yerden kalkan bir uçak birkaç saat içinde dünyanın öbür ucuna ulaşabilir. Ebola bulaştıktan sonra belirtilerin ortaya çıkması 20 güne kadar sürebildiği ve hastalık etkeni insanlar arasında doğrudan temasla bulaşabildiği için tüm dünya için risk oluşturmaktadır. Ebola virüsü insanlar arasında oldukça hızlı yayılabilir.

Salgının kaynağı bilinmemektedir. Araştırmacılar hastalığın insanlara bir hayvandan bulaştığını düşünmektedir. İlk ortaya çıkışı bilinmese de insanlar arasında nasıl bulaştığını biliyoruz:

• Enfekte kişilerin kan, serum, plazma, idrar, balgam, tükürük, salya, dışkı, kusmuk ve meni gibi vücut sıvılarıyla doğrudan temas
• Hastanın tedavisinde kullanılan enjektör, iğne ve bistüri gibi araç gereçlerle doğrudan temas
• Enfekte hayvanlarla (primatlar, yarasalar vb.) ve onların vücut sıvılarıyla doğrudan temas
• Hava, besin ya da su yoluyla bulaşmaya yatkın değildir.

İlk hastanın hastalığı bir hayvandan kaptığı tahmin edilmektedir. Bu bulaşmanın, enfekte hayvan etinin yenmesinden kaynaklanmış olabileceği düşünülmektedir. Yabani hayvan tüketimi Afrika'da çok eski bir gelenektir; Afrikalılar maymun, yarasa, aslan ve fil gibi pek çok hayvanın etini tüketir. Afrika'dan gelen yarasa, maymun vb. hayvanların etinin hastalığa yol açabileceği unutulmamalıdır.
Hastaya bakan sağlık personeli ve yakınları da hastalık riski altındadır. Hastalara bakacak herkes biyolojik/kimyasal tehditlere özel donanım kullanmalıdır. Bu donanım iyi eğitilmiş personel tarafından kullanılmalıdır.

Hayır.
Virüs, hastalığı atlatmış erkeklerin menisinde yalnızca 3 ay süreyle canlı kalabilir. Daha önce Ebola geçirmiş kişilerin bu sürede prezervatif kullanması ya da cinsel ilişkiden kaçınması önerilir. Ebola virüs hastalığını atlatan kişinin vücudunda onlarca yıl kalıcı antikorlar oluşur; bu sayede tekrar Ebola virüsüne yakalanmaz.

Şu anda Türkiye'de endişe yaratacak bir durum yoktur. ABD, vatandaşlarından hayati önem taşımadıkça hastalık bölgesine seyahat etmemelerini istemiştir. Salgın bölgesine gitmeniz gerekiyorsa şu önerilere uyun:

• Ellerinizi alkol bazlı el dezenfektanlarıyla temizleyin.
• Özellikle hasta kişilere (ateşi, halsizliği ya da kanaması olanlara) ve onların salgılarına (tükürük, salya, kan, kusmuk, idrar, dışkı vb.) dokunmayın.
• Hasta kişilerin kişisel eşyalarına dokunmayın.
• Cesetlere dokunmayın.
• Özellikle maymun ve yarasa gibi hayvanların etini yemeyin; bu hayvanlara ölü ya da canlı dokunmayın.
• Ebola hastalarını tedavi eden hastanelere gitmeyin.
• Yüksek riskli bir bölgedeyken ateş (>38,6°C), baş ağrısı, halsizlik, ishal, karın ağrısı, kas ağrısı ya da kanama gibi belirtileriniz olursa hemen tıbbi yardım için bir hastaneye başvurun.
• Bu belirtileriniz varsa hastaneye kimseyle temas etmeden, hiçbir yere dokunmadan gidin.
• Hastalık saptanırsa son 10 gün içinde temas ettiğiniz kişiler hakkında sağlık personelini bilgilendirin.

Bugün Ebola virüsünün resmî bir tedavisi yoktur. Hastaların belirtileri uygun yöntemlerle tedavi edilir. Kanaması olan hastalara kan nakli yapılır; kanamaya bağlı pıhtılaşma bozukluğu gelişirse pıhtılaştırıcı ilaçlar verilir. Ayrıca hastalığın neden olduğu su ve tuz kaybı yerine konur.
Hastalık öldürücü olduğu için ABD'de geliştirilen ZMapp adlı ilacın tedavide kullanılması için yoğun çaba gösterilmektedir. Bu ilaç virüse karşı etkili çeşitli antikorlar içerir. Ayrıca virüse karşı geliştirilen aşının insanlarda güvenlik çalışmaları başlatılmıştır. Ebola aşısı ilk kez 19/09/2014 tarihinde İngiltere'de bir insanda denenmiştir. Şimdiye kadar ciddi bir yan etki görülmemiştir.