Doku Tipleme Laboratuvarı

Doku Tipleme Testi

Doku tipleme testi, kemik iliği nakli öncesi hasta (alıcı) ile vericisi (donör) arasındaki doku uyumunu test etmek amacıyla yapılmaktadır. Bu test ile HLA adı verilen insan lökosit antijenlerinin tipi belirlenir. HLA antijenleri, insanda hemen bütün hücrelerin yüzeyinde bulunur. Vücuda giren yabancı antijenleri sunar ve immün sistemi uyarırlar. HLA antijenlerinin pek çok tipi vardır; fakat, her insanda belirli sayı ve tipte HLA antijeni bulunur. Bunların bir kısmı anneden diğer kısmı ise babadan kaynaklanır (genetik geçiş) ve “doku tipi” veya “HLA tipi” olarak adlandırılır. HLA tipi benzer olmayan bir kişiden diğerine doku nakli yapıldığı zaman verici HLA tipi, hasta tarafından “yabancı” olarak algılanabilir. Böyle bir durumda nakledilen dokuyu yok etmek üzere hasta (alıcı) immün sistemi aktive olur ve “doku reddi” gerçekleşir. Doku tipleme testi hasta ile doku uyumu bulunan en uygun vericiyi (donör) bulmak ve doku reddini azaltmak amacıyla yapılmaktadır.

Kimlere yapılır:
Laboratuvarımızda doku tipleme testi, akrabalar arası kemik iliği nakilleri öncesinde yapılmaktadır. Öncelikli olarak hastanın kardeşlerine, anne, baba ve çocuklarına bakılmaktadır. Uygun verici bulunamazsa 3. ve 4. derece akrabalar da taranabilmektedir.

Test nasıl yapılır:
Hastanın doktoru tarafından hasta ve vericileri için “Doku Tipleme Testi” istemi yapılır. Test istemi yapılan kişi Kan Alma Ünitesi’ne giderek kan örneğini verir. Kan örnekleri ile beraber Onkoloji Hastanesi, Doku Tipleme Laboratuvarı Örnek Kabul Bölümü’ne başvurulur. Laboratuvarda kimlik kontrolleri yapıldıktan sonra kan örnekleri teslim alınır. Hasta için dosya açılarak, Hasta Kabul Formu doldurulur. Akrabalık düzeyleri ve özel durumlar kayıt altına alınır.

Doku tipleme testi moleküler genetik yöntemlerle yapılmaktadır. İlk olarak kan örneğinden DNA izolasyonu yapılır. Elde edilen DNA kullanılarak PCR-SSP ve PCR-SSO yöntemlerini içeren ticari kitler ile testler yapılır. Test sonuçlarının analizleri yapılır ve HLA moleküler genetik terminolojisine uygun olarak raporu hazırlanır. Raporda HLA-A, HLA-B, HLA-C, HLA-DQ, HLA-DR lokuslarına ait tipleme sonuçları bulunur.

HLA tipleme analizi için dikkat edilmesi gereken noktalar
Doku tipleme testi için, başvuran kişinin kolundan alınan kan örneği kullanılır. Kan örneğinin iki adet EDTA’lı (mor kapaklı) tüpe alınması gerekmektedir.

Son 15 gün içinde kan transfüzyonu yapıldıysa, hamilelik varsa mutlaka laboratuvar görevlisine bilgi verilmelidir. Etiket bilgilerinin doğru olarak kaydedilmemiş olması veya silinmesi, örneklerin pıhtılaşmış olması, örnek tüpünde sızıntı, kırık veya çatlak olması, örneklerin doğru tüpe alınmamış olması, hasta veya donöre ait bilgilerin eksik olması (hastanın tanısı, istek yapan doktorun adı-soyadı, adres vb). durumunda örnek reddedilir.

Doku tipleme testi sonuçları raporlanarak 20 gün içerisinde verilir. Raporlar hastanın doktoruna kapalı zarf içinde gönderilir, hasta veya akrabalarına verilmez.

Raporlar kişiye ait genetik bilgileri içermesinden dolayı, hastane bilgi yönetim sistemine yüklenmez. Laboratuvar bilgisayarında şifreli olarak korunur, yetkili laboratuvar görevlileri dışında erişim yoktur.