Özel Uygulamalar

Cyberknife (Uzay Neşteri: Robotik Kollu/Robotik Masalı Linear Akseleratör)

Stereotaktik radyoterapi ya da radyocerrahi, görüntüleme teknikleri (bilgisayarlı tomografi-BT, manyetik rezonans görüntüleme-MRG, pozitron emisyon tomografisi-PET/BT, anjiyografi) ile elde edilen bilgilerle tedavi edilecek hedef tümöre maksimum, çevre normal dokulara ise minimum doz uygulamak için bir çok farklı açıdan aynı merkeze yönelen ışın demetleri prensibine dayanmaktadır. Tedavi birden fazla fraksiyonda uygulanır ise “Stereotaktik radyoterapi”, tek fraksiyonda uygulanır ise “Stereotaktik radyocerrahi” olarak adlandırılır. Son yıllarda bu alandaki en önemli gelişmelerden biri, stereotaktik radyocerrahinin kranial ve kranium dışı lezyonlara Cyberknife® ile uygulama yapılmaya başlanmasıdır.

Cyberknife ile imaj füzyonu yardımıyla (BT, MRG, PET/BT, 3D anjiyo füzyonu) optimal hedef belirlenebilmekte ve klinik doğruluk sapması 1 mm içinde olacak şekilde daha homojen ve konformal tedaviler uygulanabilmektedir. Diğer tedavi cihazlarına göre önemli üstünlüğü, intrakraniyal lezyonların tedavisinde kafaya vidalanan bir çerçeve gerektirmemesi, dinamik ışın kullanımı ile tedavi sırasında hasta hareketlerini ve organ hareketlerini kompanse edebiliyor olması ve 20-30 sn’de bir kontrol radyogramlarıyla güvenli bir tedavi sunması sıralanabilir. Görüntü klavuzluğunda radyoterapi (IGRT) gibi, günümüzdeki en son radyoterapi teknolojisini kullanmaktadır. Dört-boyutlu radyoterapi olarak adlandırılan ve özellikle solunum ile hareketli olan organ tümörlerinde (başta erken evre akciğer kanserleri ve akciğere olan metastazlarda) solunum hareketlerini aktif olarak izleyerek eş zamanlı tedavi edebilen tek cihazdır. Robotik kolun lineer hızlandırıcı cihazı çok geniş bir yelpazede radyocerrahi ve radyoterapi imkanı sunmaktadır:

Beyin:
• İyi huylu beyin tümörleri
• Arteriovenöz malformasyonlar
• Fonksiyonel tümörler
• Kötü huylu beyin tümörleri (Erişkin ve çocukluk çağı, konvansiyonel eksternal tedavi ile kombine)
• Metastazlar (1-3 adet)

Tüm vücut:

• Akciğer kanserleri
• Prostat kanserleri
• Baş-boyun kanserleri
• Vertebra tümörleri
• Bazı gastrointestinal tümörler (başta pankreas)
• Metastazlar (1-3 adet karaciğer ve akciğer metastazları)

Yoğunluk ayarlı radyoterapi (Intensity modulated radiotherapy-IMRT)

Özellikle düzensiz alanlarda, konvansiyonel radyoterapi ile normal dokuları koruyarak sadece tümör ve tümör içerme olasılığı olan dokulara maksimum dozu vermek çok zordur. Son yıllarda üç boyutlu planlama sistemlerinin ve dinamik multileaf kolimatör sistemli linear akseleratörlerin geliştirilmesi ile radyasyon demet yoğunluğunu değiştirerek tümöral dokuya maksimum doz verilirken, radyasyona duyarlı normal dokuları korumak mümkün olmaktadır. Yoğunluk ayarlı radyoterapi (YART: Intensity-modulated radiotherapy-IMRT) foton ışın profillerinin ayarlanmış akışı ile sonuçlanan karmaşık tedavi planlamasını ve dinamik radyasyon verilerek düzensiz biçimli yapıların ışınlanmasını uygun biçimde gerçekleştirebilen bir yöntemdir. Bu teknikte radyasyon yoğunluğu demet boyunca değiştirilmekte ve bu amaçla inverse tedavi planlama algoritmalarından yararlanılmaktadır. Inverse tedavi planlama işleminde, hedef ve kritik organlar ve istenen doz dağılımı tedavi planlama bilgisayarına tariflenmekte ve çeşitli demet kombinasyonları ile istenen optimal doz dağılımı elde edilmeye çalışılmaktadır. Son yıllarda YART özellikle beyin tümörleri, baş-boyun tümörleri, meme kanserleri, prostat kanserleri tedavisinde giderek artan oranda kullanılmaktadır. Yapılan çalışmalarda YART ile hedef hacimde konvansiyonel radyoterapiye göre daha homojen doz dağılımı elde edilirken, normal dokuların aldığı radyasyon dozunda azalmaya bağlı olarak daha az toksisite görüldüğü rapor edilmektedir.

Tüm vücut ışınlaması

Tüm vücut ışınlaması genellikle kemik iliği nakli öncesi ve bazı diğer hastalıklarda uygulanan bir tedavi yöntemidir. Hastanın tedavisi için -1. kattaki Lineer Hızlandırıcı cihazı kullanılır.

Tedavi öncesi hastaya yan etkileri azaltmak amacıyla serum takılır ve gerekli ilaçlar verilir. Bir ekip işi olan bu tedavide hasta bir sedye üzerinde yatırılır. Özel ölçümler yapıldıktan sonra iki yan alandan tedavi edilir. Hasta tedavi sırasında hiçbir şey hissetmez. Tedavi genellikle 20-40 dakika sürebilir, bu sürede hastanın hareket etmemesi çok önemlidir. Tedavi bittikten sonra hasta cihaz odasından çıkarılır. Genellikle üç gün ve 6 seans olarak uygulanır.

İki adet Varian Clinac DHX High Performance + 80 MLC Lineer Hızlandırıcı

İki adet aynı özellikte Varian marka lineer hızlandırıcıya sahip olan cihaz 6 MV ile 18 MV X ışını enerjilerine sahiptir. Ark tedavisi, konformal tedavi ve IMRT tedavisi yapabilme özelliklerine sahip olan cihaz, 80 adet çok yapraklı kolimatöre (MLC) sahiptir. Ayrıca bu cihazların IMRT QA yazılımı da bulunmaktadır. Dinamik wedge özelliği olmasının yanında 15º, 30º, 45º, 60º sabit wedgelere de sahiptir. MLC sistemi sayesinde koruma bloklarına ihtiyaç duyulmamaktadır. Elektron tedavisi de yapabilen Clinac’ın 6 farklı enerji seviyesi bulunmaktadır. EPID sistemi ve amorf silikon dedektörleri sayesinde portal görüntüleme elektronik ortamda yapılarak doz değerlerine bakılabilmektedir. DICOM™ protokolüne uygun olan sistem Aria™ Network sistemiyle tüm cihazlara bağlıdır.

Philips SL-25 Lineer Hızlandırıcı

Üç boyutlu konformal tedavi yapabilen bu konvansiyel cihazın 6 MV X ışını enerjisi bulunmaktadır. 4, 6, 8, 10, 12, 15 ve 18 MeV enerjilerine sahip elektron demetleri üretebilen SL-25 dörtlü simetrik asimetrik kolimatör sistemine sahiptir. Kritik organları korumak için serrobend koruma blokları kullanılmaktadır.